Tanıtımı yapılacak kitap, Osmanlı’dan İkibinli Yıllara Türkiye’nin Politik Tarihi (İç ve Dış Politika) başlığı altında, 2014 yılında beşinci (son) baskısını yapmış akademik bir eserdir. Savaş Kitabevi’nin yayımladığı kitap, iç ve dış politik gelişmelerinin aynı kapak altında istisnai biçimde ele alınması yönüyle bir başyapıt özelliği taşımaktadır.

Temel amacı Türkiye’nin siyasî tarihini klasik Osmanlı döneminden günümüze kadar olan iç ve dış politik olayları sistematik ve eleştirel bir yaklaşımla incelemek olan kitabın inceleme dönemi 2008 yılında sona ermektedir. Bu nedenle son on beş yılın ekonomi-politiği bu kitabın kapsamının dışındadır.

Üç yıla yakın bir çalışmanın ürünü olarak ortaya çıkan kitap Türkiye’de klasik Osmanlı döneminden başlayarak Osmanlı ve Cumhuriyet modernleşmesinden günümüze kadar uzanan iç ve dış politik olayları sistematik ve eleştirel bir biçimde akademik düzeyde ele alan derli toplu bir çalışmanın olmayışı saikiyle derlenmiştir. Çalışma kendi alanında iddialı bir girişimin sonucu olarak kaleme alınmıştır.

Türkiye’nin Politik Tarihi, yalnızca kronolojik bir tarih özeti sunmak yerine, resmî ideolojik tarih anlayışlarından ve yerleşik muhalif söylemlerden uzak, eleştirel bir perspektif sunmayı hedeflemektedir. Eser, Türkiye’nin siyasal gerçekliğini anlamak için, güçlü, kutsal ve uğruna fedakârlık yapılan Türk devlet geleneğinin Osmanlı modernleşmesinde kısmen devam ettiğini, Cumhuriyet modernleşmesinde ise biçimsel bir kopuşa rağmen özünü koruduğunu ve günümüze kadar etkisini sürdürdüğünü savunmaktadır.

Kitap, Osmanlı’dan günümüze yaşanan tarihsel süreci beş ana bölüm altında incelemektedir. İlk ana bölüm Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçişe dair genel analizleri konu edinmektedir.

Giriş yazıları bağlamında kaleme alınan ilk yazıyı, değerli bilim adamı ve usta kalem Prof. Dr. Murat Belge hazırlamıştır. Yazının başlığı “Türkiye’nin Politik Tarihine Eleştirel Bir Giriş” adını taşımakta olup tarih çalışmalarının neden geçmişi ve bu günü açıklamada yaşamsal bir öneme sahip olduğunu tartışmakta ve güncel örneklerle bunu ispatlamaya çalışmaktadır.

Yine giriş yazıları bağlamında, yakın zamanda yitirdiğimiz, Türkiye’nin yetiştirdiği özgün akademisyen ve sosyal bilimcilerden birisi olan Prof. Dr. E. Fuat Keyman hazırlamıştır. “Türkiye Siyasi Tarihi ve Demokratikleşme” başlığını taşıyan çalışmasında Keyman, Türkiye tarihini, süreklilik veya kırılma karşıtlığı içerisinde olmadan, değişim-dönüşüm süreci ekseninde analiz etmektedir.

Merhum Keyman bu dönüşüm sürecini, modernleşme, demokratikleşme, küreselleşme ve Avrupalılaşma eksenlerinde analiz etmeye çalışmıştır. Sosyal ve siyasal dönüşümü kavram bilimsel ve sosyolojik açıdan değerlendirdiği yazısı, modern Türkiye’nin tarihsel sürecine yönelik orijinal bir açıklama denemesidir.

I. Osmanlı’dan Modern Cumhuriyet’e Geçiş ve Genel Analizler

Bu bölüm, Türkiye’nin politik tarihine eleştirel bir giriş yapmakta ve tarihsel süreci bütüncül bir perspektifle analiz etmektedir. Önemli temalar arasında, Türkiye siyasi tarihi ve demokratikleşme sürecinin (modernleşme, demokratikleşme, küreselleşme ve Avrupalılaşma eksenlerinde) analizi bulunmaktadır. Ayrıca, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte iktidar-muhalefet ilişkilerinin çarpık ve cepheleşmeci boyutları incelenmekte, merkezin muhalefete “öteki” olarak bakışı ele alınmaktadır.

Bu dönemdeki önemli siyasal akımlar olan Batıcılık, İslamcılık ve Türkçülük değerlendirilmekte, Osmanlı ve Cumhuriyet modernleşmesinde tarih, din ve etnisite algısının devletin felsefesinin bir devamı olarak nasıl ele alındığı tahlil edilmektedir.

II. 1919–1950 Dönemi Türkiye’de İç ve Dış Politik Gelişmeler

Bu bölüm, Milli Mücadele döneminden (1919-1923) başlayarak tek parti iktidarının süreklilik arz ettiği 1950’ye kadar olan iç ve dış politik gelişmeleri dokuz çalışma ile incelemektedir. Milli Mücadele döneminde dış politika ele alınmakta, 1923–1929 döneminde Cumhuriyet’in kuruluşuyla birlikte otoriterleşen iç siyaset incelenmektedir.

Atatürk döneminde (1930–1938) siyasî hayatın “vesayetçi” ve “terbiye edici diktatörlük” ekseninde analizi yapılmakta ve Lozan sonrası dış politika (Türk-İngiliz ilişkileri, Montreux Sözleşmesi vb.) değerlendirilmektedir.

Ayrıca, II. Dünya Savaşı yılları (1939–1945) ve Türkiye’de çok partili siyasî sürece giriş (1946–1950) dönemindeki gelişmeler, bu geçişin demokrasiye geçiş mi yoksa siyasî rejimin restorasyonu mu olduğu sorusu üzerinden yorumlanmaktadır.

III. 1950–1980 Dönemi Türkiye’de İç ve Dış Politik Gelişmeler

Bu kısım, Demokrat Parti dönemi (1950–1960) ile başlayıp 12 Eylül 1980 darbesi ile sonuçlanan dönemi kapsamaktadır. DP dönemindeki iç ve dış siyasî gelişmeler ve 27 Mayıs Darbesi sonrası yaşanan gelişmeler (1961–1964) ele alınmaktadır.

Kemalist rejimin ordu ve anayasa ile pekişmesi ve darbeler arası dönem (1960–1970) incelenmekte, bu dönemde 1965–1970 dış politikası (Kıbrıs, ABD ile ilişkiler) detaylandırılmaktadır.

Son olarak, Türkiye’nin Siyasal ve Sosyal Kaos Dönemi (1971–1980) ve bu dönemdeki dış politika gelişmeleri analiz edilmektedir.

IV. 1980–2008 Dönemi Türkiye’de İç ve Dış Politik Gelişmeler

Bu bölümde, 1980 darbesi sonrası dönem ele alınmaktadır. İçerik, 12 Eylül döneminde iç ve dış politika (1980–1983), bu darbe sonrası Türkiye’de sivil toplum ve demokrasinin durumu (1983–1991) ve Özal’lı yılların iç politikasını içermektedir.

Ayrıca, Turgut Özal döneminin dış politikası, Soğuk Savaş sonrası Türk dış politikası (1991–2001), Türkiye’nin ekonomi politiği (1980–2000, bu süreçte İslamcı siyasetin yükselişi ve düşüşüne odaklanarak) ve Adalet ve Kalkınma Partisi (Ak Parti) döneminin iç ve dış politikaları (2002–…) incelenmektedir.

V. Türkiye Cumhuriyeti’nin Ekonomi Politiği [1923–2007]

Son bölüm, Cumhuriyet dönemi boyunca Türkiye ekonomisinin genel gidişatını incelemektedir. Ele alınan konular: Türkiye’de iktisadi dönüşümler ve politik yansımaları (1923–2007), Türkiye ekonomisinde kayıp yıllar (1991–2001) ve Türkiye’de devlet-sermaye etkileşimidir.

Bu etkileşimde, devlet eksenli yapay girişimci sınıf oluşturma çabaları analiz edilmekte ve 1980’lerden sonra Anadolu’da yeşeren daha bağımsız girişimci sınıfların altı çizilmektedir.

Kitap 782 sayfadan oluşmakta ve 2014 yılında yapmış olduğu beşinci baskısı ile baskısı sonlanmıştır.

Yazarlar, mevcut siyasî tarih çalışmalarındaki iç ve dış politika ayrımının aksine, bu çalışmada iki sürecin karşılıklı etkileşimini esas alarak çok boyutlu bir analiz sunmaktadırlar.